| IETS OVER DE OUDE GRENZEN VAN HEIKRUIS.
Om de oude grenzen vast te stellen moet men in acht nemen welke de kouters zijn
van de vroegere “villa’s” of hoven afhankelijk, de oude banen en ook de wegen,
welke vroeger als loswegen dienden. De parochiegrenzen ook kunnen aanduidingen
geven.
Bij het hof-villa te Plutsingen behoren : de Steenberg, de Beer, waarvan nu een
deel op Kester, de Vleught, de Zack, de Kemmer, het Lambroeck, Cortenbosch en 't
Rot. De grenzen zijn : de Postweg (Kester, Herfelingen) , de Bogaardenstraat
(Bogaarden) en de Eckeveltweg met de Ziekenhuisstraat op Heikruis. Het
Lambroeckveld ligt nu op Pepingen. Bij Boutebrugge was vroeger, op het huidig
Heikruis, de Heikruis-kouter, met als grens : de Kerkweg nr. 22, de Molenstraat
en de kleine Achterbunder. Van omtrent 1330 tot 1434 was gans Boutebrugge bij Te
Rijst-Heikruis.
Voor Ten Neufke is de toestand ingewikkeld : in 1753 was er een dagwand tussen
Hogegrachtweg en Groenstraat eigendom van Pepingen. De rest was op Bogaarden;
een stuk werd, in 1486 met de Motteblok, door Jan Van Catthem verkocht aan de
Cisterciënzernonnen van Wautier-Braine en kwam zo bij Boutebrugge.
Achter SERGANTESHOF was de GEERERIJ (nu deels Bogaarden, deels Plutsingen
Heikruis). Met de Hutstraat kwam men zo dicht en zijdelings voorbij het centrum
van Bogaarden.
TROP of Ter Hopt = ter Haept, hing ten dele af van het Hof Hontoy en van het
leenhof Waver-Puttenberg te Pepingen. De heren van Te Rijst schijnen met die van
Hontoy en Waver-Puttenberg op Ter Haept de macht gedeeld te hebben toen de
opvolgers van Walter van ter Haept (vermeld 1124 als getuige bij een gift van de
Heer van Edingen) niet meer regeerden. Misschien beheerden Waver en Ter Rijst
samen Ter Haept; in 1495 was schout van Waver Pieter Stevens van Te Rijst. Ter
Haept paalt aan Ten Bosch dat zeker van 1602 en tot na 1814 burgerlijk bij
Heikruis was en geestelijk tot 1902.
TE RIJST. Het domein begon ten N.O. aan de Mortaignebeek (Achterbunder, Medeyne
en Mortaignestraat). Aan de kapel van ter Linden zal de grens de Postweg geweest
zijn. Deze sluit nabij de hoeve van Ed. De Crem aan bij de Romeinse baan, maar
vroeger ging hij over om er dan terug van weg te gaan aan het kapelletje van
Kokejane naar het Kasteelpark van Edingen toe. Over de Romeinse baan, op
Herfelingen en Herne dus, hadden de Heren van Te Rijst vroeger meerdere
eigendommen. De oude grens zal ten minste de vroegere Postweg geweest zijn.
Egeric van Te Rijst geeft in 1226 aan de Abdij van Cantimpret-Bellingen zijn
mansie en 40 maten bos bij Raspaillebos. Dit bos komt nu nog toe aan de grens
Waarbeek-Galmaarden, wellicht in oude tijden sloot het aan bij het huidige
Broekaardbos en zo verder naar Waarbeek toe. Te Rijst zou met zijn "Mansio" dan
over de Romeinse Baan gekomen zijn.
Bij de KLUIS van Stihoux zal de Hauwerijst en het Hof te Nanove nog zekerder wel
behoord hebben. Lettelingen zou dus daar meer over de huidige grens van Heikruis
gekomen zijn.
Bij de ROETAERT behoren de Steenbergkouter, Eckevelt en 't Haynekerman; deze
palen aan de Postweg, de Mollestraat, de Brusselbaan, Ziekhuisstraat en
Eckeveltweg. Verder de Hond, de Beck aan de Kapelleweg naar Terlinden, de
Kerkweg nr 22 en de Eeckhoudt (Mortaignebeek).
Cijnshof Te TASSENIERE. Het is waarschijnlijk dat Ierhout de Tasseniere, vermeld
in de stichtingsakte van de Kapelanij van O. L. V. (1326) een der oudste Heren
was van Tasseniere. Het hof, met gebouwen, land en meersen bevatte toen 13
bunder. Zijn stichting is dus wel van een tijd toen er niet meer aan
alternerende, maar wel dan intensieve cultuur gedaan werd. Voor de Langweyde
welke er bij behoorde, waren de grenzen : Eckeveltweg en Ziekhuisstraat, voor de
negen- en tienbunder : de Molestraat en de Eckeveltweg. Tasniere was leen van
Edingen en behoorde onder het Oud Regiem aan de heren van Waver-Puttenberg (Pepingen).
TEN BOSCH lag op Heikruis met 36 bunder land, 3 dagwand, 19 roeten, 7 voet. Op
Bogaarden met 34 bunder. Zo werd opgemeten in 1802 door landmeter Delpré
(verslag van maire Bosteels, 23 Brumaire, an X, aan citoyen bestuurder der
belastingen). Tot in 1902 was Ten Bosch geestelijk Heikruis.
Door Kon. Besluit van 10 april 1902 en Aartsbisschoppelijk Besluit van Z. E.
Kardinaal Goossens, aartsbisschop van Mechelen, werden de parochiegrenzen voor
Heikruis en omliggende gemeenten geregeld als volgt :
1) De gedeelten van het grondgebied der gemeente Heikruis, aan de Bosch- en
Gieterijstraat, welke thans afhangen van de parochiën Bogaarden en Pepingen,
zijn aan de parochie Heikruis verbonden. De Gieterijstraat is een deel van de
Plutsingenstraat, waar een paar huizen stonden, behorende o.a. aan een
voddenkoopman (nu een weideveestal toebehorende aan Jozef Nechelput van Pepingen).
De mensen die daar woonden hadden zo wat speciale reputatie en waren ook nog al
eens ten laste van het Armbestuur. Het veld waar de huizen van dat volk stonden,
wordt nog de "Geet" genoemd. De huizen zijn sinds 15 jaar afgebroken. Hoe
geraakten mensen en plaatsen aan hun naam ? Het schijnt dat het volk uit
Vlaanderen kwam (Lebbeke of Machelen-Deinze) (waar nog al veel voddenkooplui
zijn). Kleine mensen houden nogal licht een geit, hier is dat een “gêt” en voor
Vlaanderen een “giejt”. Meer is meestal niet nodig om een groep aan een naam te
helpen. Op Plutsingen is er nooit een gieterij geweest; geiten weI, zodat
“geeterij” en niet gieterij de echte benaming is
2) De gedeelten van het grondgebied der gemeente Bogaarden, aan het Hof Ten
Bosch, den Gayling, de Molen- en Huttestraten, welke thans afhangen van de
parochiën Heikruis en Pepingen, zijn aan de parochie Bogaarden verbonden.
3) Het gedeelte van het grondgebied van de gemeente Bellingen, op het Hekkeveld,
welk thans afhangt van de parochie Bogaarden, is aan de parochie Bellingen
verbonden.
De Bosstraat paalt aan Bogaarden en Pepingen.
De Geeterijstraat paalt aan Bogaarden en komt kort bij Pepingen aan het uiteinde
van de Ziekhuisstraat, aan de Ekkeveld- en Lambroekweg.
De Huttestraat, bij de Molenstraat, is niet ver van de kerk van Bogaarden.
Ekkeveld, een deel is op Heikruis, naar Herfelingen toe, dan op Bogaarden : aan
het einde van de Ekkeveldweg, neven het Lambroeck.
|